Η τεχνητή χρεοκοπία της Ρωσίας και τα παραμύθια χωρίς δράκο.

 Επισήμως ο oίκος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Moody’s ανακοίνωσε, μετά και την απόφαση του Credit Default Determination Committee, πως η Ρωσική Ομοσπονδία κήρυξε στάση πληρωμών ως προς το εξωτερικό δημόσιο χρέος της. Ο οίκος εξήγησε στην ανακοίνωσή του, ότι κατέληξε στην κρίση αυτή, διότι η Μόσχα δεν αποπλήρωσε τόκους δυο κρατικών ομολόγων, μετά την παρέλευση της περιόδου χάριτος τριάντα ημερών, που έληξε την περασμένη Δευτέρα. 

Η Μόσχα απορρίπτει τους ισχυρισμούς ότι αθέτησε τις πληρωμές εξωτερικού της χρέους αφού έχει τα χρήματα για να πληρώσει αλλά δεν μπορεί να το κάνει καθώς οι πληρωμές εμποδίζονται από τις δυτικές κυρώσεις εναντίον της.

Επισήμως σε καθεστώς χρεοκοπίας βρίσκεται πλέον από χθες η Ρωσία. Ο οίκος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Moody’s θεωρεί ότι η Ρωσική Ομοσπονδία κήρυξε στάση πληρωμών ως προς το εξωτερικό δημόσιο χρέος της.

Για τη Ρωσία το γεγονός ότι τελεί σε καθεστώς χρεοκοπίας συνεπάγεται πρωτίστως μια μακρά περίοδο δικαστικών μαχών και αντιπαραθέσεων, καθώς η Μόσχα προσπαθεί να πείσει τους πιστωτές της ότι δεν πρόκειται περί χρεοκοπίας εφόσον διαθέτει τους πόρους για να εξυπηρετήσει το χρέος της, αλλά και την προθυμία να το κάνει. 

Όπως δήλωσε προσφάτως ο Ανταμ Σολόφσκι, συνεργάτης της εταιρείας νομικών Reed Smith, το επιχείρημα αυτό το έχει ήδη επικαλεστεί η Μόσχα, ενώ είναι γεγονός ότι η τρέχουσα κατάσταση δεν έχει καμία σχέση με μια συνήθη χρεοκοπία. Τόνισε μάλιστα πως σε μια συνήθη χρεοκοπία η χώρα που τελεί σε αυτό το καθεστώς επιχειρεί αναδιάρθρωση του χρέους της σε συμφωνία με τους διεθνείς πιστωτές της. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί στην περίπτωση της Ρωσίας, επειδή οι κυρώσεις δεν επιτρέπουν σε κανέναν να συνεργαστεί με τις ρωσικές αρχές ή οποιονδήποτε ρωσικό φορέα.

Η άποψή μας είναι, ότι τα περί ρωσικής χρεοκοπίας είναι ένα παραμύθι δίχως δράκο.

Δεν υποστηρίζουμε, ότι οι κυρώσεις των Δυτικών απέναντι στο ρωσικό κράτος, τις ρωσικές επιχειρήσεις και συγκεκριμένους Ρώσους επιχειρηματίες και πολιτικούς, δεν δημιουργούν πρόβλημα στη ρωσική οικονομία. Ίσα – ίσα που σε συγκεκριμένους τομείς της ρωσικής οικονομίας, τα προβλήματα είναι περισσότερο από ορατά. Ωστόσο το θέμα της τεχνητής ρωσικής χρεοκοπίας, που δεν οφείλεται στην αδυναμία του Ρωσικού Δημοσίου να πληρώσει τους τόκους στους ομολογιούχους, αλλά στο μπλοκάρισμα της εκκαθάρισης του Euroclear, δεν αποτελεί χρηματοπιστωτικό γεγονός.

Ας δούμε τι λένε οι αριθμοί. Το χρέος του ρωσικού Δημοσίου ανέρχεται στα $40 δισ. Από αυτό το συνολικό ποσό, περίπου το 50% βρίσκεται στα χέρια ξένων θεσμικών επενδυτών. Τα συνολικά διαθέσιμα της Ρωσίας, σε ξένο συνάλλαγμα και χρυσό, λίγες μόλις ημέρες πριν γίνει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ανέρχονταν στα $640 δισ. Από τότε, σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών, τα διαθέσιμα έχουν αυξηθεί σε σημαντικό βαθμό, κυρίως από τις υψηλές πώλησης φυσικού αερίου και πετρελαίου. Άλλωστε οι συγκρίσεις με τη στάση πληρωμών του 1998 δεν έχει νόημα, διότι τότε αυτή είχε προκληθεί από την πτώση των τιμών του πετρελαίου και την κατάρρευση που είχε υποστεί το νόμισμά της.

Η ρωσική στάση πληρωμών του 1998 είχε οδηγήσει στην κατάρρευση το Long-Term Capital Management L.P., που ήταν ένα hedge fund, που ακολουθούσε επενδυτικές στρατηγικές υψηλής μόχλευσης. Το 1998, το LTCM είχε διασωθεί μετά από την παρέμβαση 14 αμερικανικών τραπεζών, που διέθεσαν το ποσό των $3,6 δισ. Αν δεν διασωζόταν το LCTM, τότε θα υπήρχε συστημικός κίνδυνος για τις αγορές ομολόγων, αφού το LCTM έλεγχε περισσότερο από το 5% της παγκόσμιας αγοράς ομολόγων.

Ποιοι χάνουν από την τεχνητή ρωσική χρεοκοπία; Η Ρωσία; Αμφίβολο προς το παρόν. Το σίγουρο είναι ότι οι ομολογιούχοι δεν θα εισπράξουν τόκους ύψους $100 εκατ. Και προφανώς αυτοί είναι προς το παρόν, οι μόνοι χαμένοι. Οι θεσμικοί επενδυτές που έχουν επενδύσει σε ομόλογα του Ρωσικού Δημοσίου, που όπως προαναφέραμε έχουν ονομαστική αξία γύρω στα $20 δισ., θα αντιμετωπίσουν με τη σειρά της προβλήματα βιωσιμότητας και αξιοπιστίας.

«Τεχνητή στάση πληρωμών»

Η κήρυξη στάσης πληρωμών αυτή τη φορά δεν οφείλεται σε έλλειψη ρευστού του ρωσικού κράτους – τα ταμεία της Μόσχας είναι γεμάτα χάρη στις υψηλές τιμές της ενέργειας – αλλά σε τεχνικά ζητήματα που σχετίζονται με τη διεκπεραίωση πληρωμών, λόγω των δυτικών κυρώσεων στη Ρωσία που καθιστούν αδύνατη την εκτέλεσή τους. Το Κρεμλίνο αντιδρά και διαψεύδει ότι η Ρωσία αθέτησε τις πληρωμές. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η χώρα του κατέβαλε τις πληρωμές ομολόγων που έπρεπε να πληρωθούν τον Μάιο, αλλά το γεγονός ότι μπλοκαρίστηκαν από τη Euroclear λόγω των δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας «δεν είναι δικό μας πρόβλημα» είπε, κάνοντας λόγο για «τεχνητή και αναγκαστική» στάση πληρωμών.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο πρακτορείο Ρόιτερς ότι η αθέτηση πληρωμών δείχνει πόσο δραματικά επηρεάζουν οι κυρώσεις την οικονομία της Ρωσίας. Περίπου το μισό των ρωσικών αποθεμάτων σε χρυσό και συνάλλαγμα αξίας 300 δισ. δολαρίων έχει μπλοκαριστεί από τις δυτικές κυβερνήσεις.

Οι σοβαρές συνέπειες

Ισως η σοβαρότερη επίπτωση που θα έχει η τεχνική χρεοκοπία για τη Ρωσία θα είναι ο πλήρης αποκλεισμός της από τις διεθνείς χρηματαγορές. Σύμφωνα με τον Τίμοθι Ας, στέλεχος της BlueBay Asset Management, αυτό σημαίνει ότι η χώρα μένει «χωρίς κεφάλαια, χωρίς επενδύσεις και χωρίς ανάπτυξη» και πιθανόν «να υποβαθμιστεί το βιοτικό επίπεδο στη Ρωσία, που θα υποστεί αιμορραγία κεφαλαίων και εγκεφάλων, και οι Ρώσοι να είναι φτωχότεροι για πολύ καιρό εξαιτίας του Πούτιν». Τονίζει πως θα ενταθεί περαιτέρω η διεθνής απομόνωση της Ρωσίας από την παγκόσμια οικονομία, ενώ η χώρα θα χάσει το καθεστώς υπερδύναμης που είχε έως τώρα και θα υποβαθμιστεί σημαντικά.

Κύρια πηγή ανησυχίας για τη Μόσχα αποτελούν, άλλωστε, τα χρέη των ρωσικών επιχειρήσεων. Ο δανεισμός του ιδιωτικού τομέα ανέρχεται συνολικά σε περίπου 150 δισ. δολάρια, συμπεριλαμβανομένων των δανείων και των ομολόγων, και υπερβαίνει σαφώς το εξωτερικό χρέος του ρωσικού Δημοσίου που δεν ξεπερνά τα 20 δισ. δολάρια. Οι ρωσικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούν μάλλον να δανείζονται, τουλάχιστον όσες έχουν εξαιρεθεί από τις κυρώσεις

Θα μπορέσει να δανειστεί η Ρωσία, κεφάλαια από τις αγορές ομολόγων; Τα τρέχοντα οικονομικά δεδομένα της Ρωσίας, δεν θα την οδηγήσουν σύντομα στις αγορές. Αν όμως χρειαστεί να γίνει κάτι τέτοιο, τότε θα πρέπει προηγουμένως να έχει αποκατασταθεί πλήρως το κλίμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση. Οπότε μετά την αποκατάσταση του κλίματος οικονομικής συνεργασίας, όλες οι εκθέσεις, οι βαθμολογίες και οι κατηγοριοποιήσεις, θα ξαναγραφούν από την αρχή.

Επομένως η κήρυξη χρεοκοπίας, που δεν οφείλεται στην έλλειψη ρευστού του ρωσικού κράτους, αφού τα διαθέσιμα της Μόσχας είναι υπερπολλαπλάσια των υποχρεώσεων της, αλλά σε τεχνικά ζητήματα που σχετίζονται με τη διεκπεραίωση πληρωμών, λόγω των δυτικών κυρώσεων στη Ρωσία που καθιστούν αδύνατη την εκτέλεσή τους, δεν έχει νόημα. Μπορεί να αποτελεί μέρος της μάχης των εντυπώσεων και της προπαγάνδας, αλλά δεν εδράζεται σε συμπαγή οικονομικά δεδομένα.

Άλλωστε η πραγματική ζημία για τη ρωσική οικονομία, προκύπτει καθημερινά από τις επιπτώσεις από την αποχώρηση ή την παύση των δραστηριοτήτων μεγάλων δυτικών εταιρειών, καθώς και από τη διακοπή της συντήρησης μηχανολογικών μονάδων και της αποστολής ανταλλακτικών προς στις υποδομές, που είναι απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία της ρωσικής οικονομίας. Με αποτέλεσμα τα capital controls, τον έντονο πληθωρισμό, την αυξανόμενη ανεργία, την παύση λειτουργίας παραγωγικών μονάδων και άλλα. Αυτές είναι οι πραγματικές ζημιές.